Bu sebeple zeytin konusunda kapsamlı bir eser olduğunu düşündüğüm, İş Bankası Kültür yayınlarından 2020 de ikinci baskısını aldığım ancak henüz tamamını okuma fırsatı bulamadığım “Zeytinlikten Sofraya Zeytinyağının Hikâyesi” isimli kitabı tekrar elime aldım. Bu kez kısmen değil tamamen okuyup bitirmeye kararlıyım. Dolayısıyla bu yazıda sizlere hem kitabı tanıtmış olacağım hem de “Zeytin” demişken kitabın beş sayfalık giriş kısmında yazar-çevirmen Zeynep hanımın beşinci sayfasında yer verdiği, hemen hepimizin diline pelesenk olan Nazım’ın “yetmişinde bile zeytin dikeceksin” dizeleriyle aklımıza kazınan, “Yaşamaya Dair” şiirini buraya taşıyıp üzerine sizlerle sohbet etmek ve konu hakkında biraz düşündürmek istedim.

Haydi öyleyse gelin önce çoğumuza göre ülkemizin en kıymetli şairlerden olan Nazım’ın aklından/beyninden/yüreğinden süzülüp günümüze kadar gelen bu muhteşem şiiri bir hatırlayalım. Sonra sohbetimize devam edelim.

Yaşamak şakaya gelmez,

büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın

bir sincap gibi meselâ,

yani, yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden,

yani, bütün işin gücün yaşamak olacak.

Yaşamayı ciddiye alacaksın,

yani, o derecede, öylesine ki,

meselâ, kolların bağlı arkadan, sırtın duvarda,

yahut, kocaman gözlüklerin,

beyaz gömleğinle bir laboratuvarda

insanlar için ölebileceksin,

hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için,

hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken,

hem de en güzel, en gerçek şeyin

yaşamak olduğunu bildiğin halde.

Yani, öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı,

yetmişinde bile, meselâ, zeytin dikeceksin,

hemde öyle çocuklara falan kalır diye değil,

ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için,

yaşamak, yani ağır bastığından.

Zeynep hanım kitaba bu muhteşem şiiri dahil ederek ne kadar da güzel etmiş. Hayatı anlatan bu muhteşem Nazım sözleri/şiiri, ölmez ağacı-zeytinin konu edildiği bu kapsamlı kitaba çok yakışmış.

Yazının giriş kısmında değindiğim üzere, kitaptan bahsedecek olursam da kitabın arka kapağındaki tanıtım yazısından bazı alıntılar yaparak zeytine/tarıma meraklı olanlara kısa bir bilgi vermiş olayım.

“Binlerce yıldır sofraların, kültürün, ekonominin, kısaca yaşamın bir parçası olan zeytin ve zeytinyağı tarihin tüm insanlığa mirasıdır. Biraz derinlemesine ilgilenen herkesin gözlerini ışıldatan bu zenginliği yakından tanıdıkça hayran olup yüceltmemek elde değildir.

….üretimden depolanmasına, sağlığa faydalarından kusurlarına, zeytin ağaçlarının dikiminden hasat şenliklerine kadar tüm yönleriyle zeytinyağının hikâyesi, başta üreticiler ve tüketiciler olmak üzere zeytine gönül bağı olan tüm zeytin severler için anlatılıyor…”

Kitabın önsözü ise çok güzel kaleme alınmış. O güzel sözlerden biri de şu olsa gerek,

“... daha önce hiç yapılmamış, anlaşılmamış bir şey bulan ilk kişi olarak, bunu anlatacak hayâl ve ifade gücüne sahip olmalısınız.Bunun için bol bol düşünmek, yazmak, anlatmak, sorgulamak, soru sormak gerekiyor. Bu beceriler aynı spor branşlarında olduğu gibi hemen öğrenilemiyor. Yıllarca emek vermek, zihni eğitmek, zinde tutmak gerekiyor.”

Zeynep Delen Nircan yukarıda değindiğim üzere kitabın hem yazarı hem çevirmeni. O nasıl oluyor derseniz de. Hemen açıklayayım. Kitabın diğer iki yazarı ile Zeynep hanımın anlaşabildiği dil ingilizce olunca öncelikle kitap ingilizce olarak kaleme alınıyor. Daha sonra Zeynep hanım türkçeye çevirisini de üstleniyor. Ben çeviriyi de çok başarılı buldum. Zeynep hanımın kendi kaleme aldığı önsöz kısmında bir başka dikkatimi çeken cümle, “Yenifoça’dan başlayarak dünyanın beş kıtasına yayılan ziyaretlerimizi, zeytin ve zeytinyağıyla ilgili öğrendiklerimizi, sorumluluk sahibi her bilim insanı ya da kâşifin yapması gerektiği gibi yazıya dökme ihtiyacı duyduk.” İyi ki de yazmışlar, deneyimlerini/öğrendiklerini kitaplaştırmışlar. Zira bizlerde bu sayede paha biçilmez deneyimlerini okuyarak, üstünde düşünerek kendi bilgi dağarcığımıza katma gayretine girmiş oluyoruz.

Kitabın giriş kısmında yine kayda değer bulduğum şu cümleler geçiyor,

“...zeytinle ilgilenmeye başladığımızdan beri içimizde bir şeylerin değiştiğini fark ediyorduk. İşte bizde zeytinle, zeytinyağıyla, zeytin ağacıyla uğraşan herkes gibi hakikâti dallarının altında saklayan yüce zeytinin sadık aşıklarına dönüşmüştük.”

Özellikle zeytin tarımı konusunda kapsamlı bir bilgi/kaynak ihtiyacı duyanlara kitabı edinmelerini öneririm.

Sonuç: Öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı, yetmişinde bile, zeytin dikeceksin. Hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil. Ölüme inanmadığın için, yaşamak ağır bastığı için.