31 Mart 2024 Mahalli İdareler Genel Seçimleri sonucunda CHP’den Akşehir Belediye Meclisi’ne seçilen 14 meclis üyesinin partilerinden istifa etmesi, Akşehir Belediye Meclisi’ndeki siyasi dağılımı önemli ölçüde değiştirdi.
İstifaların ardından belediye meclisindeki dağılım 14 bağımsız, 5 AK Parti, 4 MHP ve 2 İYİ Parti üyesi şeklinde oluştu. Böylece 25 üyeli Akşehir Belediye Meclisi’nin yüzde 56’sını bağımsız meclis üyeleri oluşturur hale geldi.
Meclis üyelikleri devam ediyor
CHP’den istifa eden 14 kişinin belediye meclis üyelikleri, siyasi partilerinden ayrılmaları nedeniyle sona ermiyor. Söz konusu isimler belediye meclisindeki görevlerini bağımsız meclis üyesi sıfatıyla sürdürebilecek.
Ancak ihtisas komisyonlarındaki görevleri açısından durum farklı.
Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’nin 21. maddesinde, bağlı olduğu siyasi partiden istifa eden komisyon üyesinin komisyon üyeliğinin de sona ereceği hüküm altına alınıyor. Bu nedenle CHP kontenjanından ihtisas komisyonlarına seçilen ve daha sonra partiden istifa eden meclis üyelerinin komisyon üyeliklerinin sona ermesi gerekiyor.
CHP’den yeni komisyon üyesi seçilmesi mümkün değil
Yönetmelik, siyasi partisinden istifa eden komisyon üyesinin yerine kalan süreyi tamamlamak üzere ilk toplantıda aynı partiden yeni bir üye seçilmesini öngörüyor.
Akşehir'deki durum ise bu noktada farklılık gösteriyor. CHP’den seçilen 14 belediye meclis üyesinin tamamının istifa etmesi nedeniyle belediye meclisinde CHP üyesi kalmadı.
Dolayısıyla boşalan CHP kontenjanlarına aynı partiden yeni bir belediye meclis üyesinin seçilmesi fiilen mümkün görünmüyor.
14 bağımsız üye komisyon hesabını değiştiriyor
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 24. maddesi de ihtisas komisyonlarının oluşturulmasında önemli bir düzenleme içeriyor.
Kanuna göre ihtisas komisyonları oluşturulurken her siyasi parti grubunun ve bağımsız üyelerin belediye meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranı dikkate alınıyor.
Akşehir Belediye Meclisi’nin yeni dağılımı ise şöyle:
Bağımsız: 14
AK Parti: 5
MHP: 4
İYİ Parti: 2
Toplam 25 üyeli mecliste bağımsızların oranı yüzde 56'ya ulaşırken AK Parti yüzde 20, MHP yüzde 16 ve İYİ Parti yüzde 8 oranında temsil ediliyor.
Bu yeni tablo, ihtisas komisyonlarının temsil yapısının da mevcut meclis aritmetiği açısından değerlendirilmesini gündeme getiriyor.
3 kişilik komisyonda matematiksel tablo nasıl oluşuyor?
Üç üyeden oluşan bir ihtisas komisyonunda yeni meclis dağılımı salt matematiksel oran üzerinden hesaplandığında ortaya şu tablo çıkıyor:
Bağımsızlar: 14/25 × 3 = 1,68
AK Parti: 5/25 × 3 = 0,60
MHP: 4/25 × 3 = 0,48
İYİ Parti: 2/25 × 3 = 0,24
Bu hesap, özellikle 14 bağımsız meclis üyesinin ihtisas komisyonlarının oluşturulmasında göz ardı edilemeyecek bir ağırlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Bununla birlikte küsuratlı oranların sandalyelere nasıl yansıtılacağı, boşalan üyelikler için nasıl bir seçim yapılacağı ve mevcut komisyonların hangi usulle yeni meclis dağılımına uygun hale getirileceği, ilgili mevzuat ve belediye meclisinin alacağı karar çerçevesinde değerlendirilmek durumunda.
14 bağımsız üye siyasi parti grubu sayılmıyor
Buradaki önemli ayrıntılardan biri de CHP’den ayrılan 14 meclis üyesinin bağımsız olarak hareket etmelerinin onları kendiliğinden bir “siyasi parti grubu” haline getirmemesi.
5393 sayılı Belediye Kanunu, ihtisas komisyonlarının oluşturulmasında siyasi parti grupları ile bağımsız üyeleri ayrı ayrı değerlendiriyor.
Dolayısıyla 14 bağımsız meclis üyesinin sayısal ağırlığı komisyonların oluşturulmasında dikkate alınırken, bu üyeler bir siyasi parti grubu olarak değil bağımsız üyeler olarak değerlendiriliyor.
Gözler Akşehir Belediye Meclisi'ne çevrildi
Yaşanan toplu istifaların ardından Akşehir Belediye Meclisi’nde yalnızca siyasi dengeler değil, ihtisas komisyonlarının yapısı da önemli bir gündem maddesi haline geldi.
CHP kontenjanından ihtisas komisyonlarına seçilmiş olup daha sonra partisinden istifa eden üyelerin komisyon üyeliklerinin Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği'nin 21. maddesi kapsamında sona ermesi nedeniyle, oluşan boşlukların nasıl doldurulacağı önem taşıyor.
Mecliste CHP üyesinin kalmaması ve 14 üyenin bağımsız statüsüne geçmesi ise konuyu sıradan bir komisyon üyesi değişikliğinin ötesine taşıyor.
Bu nedenle komisyonlardaki eksikliklerin giderilmesi ve yeni meclis aritmetiğinin komisyonlara nasıl yansıtılacağı konusunun Akşehir Belediye Meclisi’nin önümüzdeki toplantılarının önemli gündem başlıklarından biri olması bekleniyor.
Gözler şimdi, 14 bağımsız, 5 AK Parti, 4 MHP ve 2 İYİ Parti üyesinden oluşan yeni meclis yapısının ihtisas komisyonlarına nasıl yansıyacağına çevrildi.
