Oysa son yıllarda bazı cenazelerin hemen ardından kurulan, çeşit çeşit yemeklerin yarıştığı sofraları gördükçe "Acaba geleneğimizin neresinde saptık?" diye sormadan edemiyoruz.
Kültürümüzde cenaze evine yemek götürmek, özünde derin bir incelik ve dayanışma geleneğidir. Acılı ailenin o ilk şok ve keder içinde yemek pişirmeye takati olmayacağı düşünülür; komşular, akrabalar sade, ölçülü ve yük olmayacak bir ikramla ailenin yanında durur. Maksat karın doyurmaktan ziyade, "Yalnız değilsiniz, acınızı paylaşıyoruz" demektir.
Ancak gelinen noktada bu zarif incelik, yerini adeta bir ziyafet ve gösteriş yarışına bırakmış durumda. Cenazeden hemen sonra evlerde ya da salonlarda kurulan uzun masalar, birbirinden ağır yemekler, tatlılar ve ikramlar, yasın o vakur atmosferiyle taban tabana zıt bir manzara ortaya çıkarıyor. Acılı bir insanın gözyaşları henüz kurumamışken mutfakta koşturmak, servis yetiştirmek ya da ikramın eksiksiz olup olmadığını dert etmek, kederin üzerine binen gereksiz ve yorucu bir yük haline geliyor.
Daha da önemlisi, cenaze bir şölen ya da ağırlama organizasyonu değildir. Yasın kendine has bir ağırlığı, sükûneti ve sadeliği vardır. Gösterişe kaçan sofralar, farkında olmadan bu manevi iklimi dağıtıyor; taziyeye gelenlerin asıl niyeti olan "dua ve teselli" çizgisini başka bir yere çekiyor. Üstelik imkânı kısıtlı olan aileler için de görünmez bir baskı ve kıyas unsuru oluşturuyor.
Geleneklerimizi yaşatmak kıymetlidir; ama yaşatırken özünü korumak şartıyla. Cenaze evinde ihtiyaç olan şey lüks menüler değil, samimi bir başsağlığı, sessiz bir destek ve edilen hayırlı dualardır.
Belki de artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı geldi: Biz cenazeye acıyı paylaşmaya ve dua etmeye mi gidiyoruz, yoksa sofrada yer almaya mı? Yasın vakarına yakışan sadeliğe dönmek, hem acılı aileye nefes aldıracak hem de geleneğimizin o sahici ruhunu yeniden ayağa kaldıracaktır.
Diğer yandan bu tablonun yalnızca çevredekilerin getirdiği ikramlarla sınırlı kalmadığını, çoğu zaman cenaze sahiplerinin de "gelenlere mahcup olmayalım" kaygısıyla hemen sofra kurma telaşına düştüğünü görüyoruz. Oysa kayıp yaşayan bir insanın ikram hazırlama, misafir ağırlama ya da ev içi düzeni kusursuz tutma gibi bir sorumluluğu olmamalıdır. Acının ilk günlerinde aile fertlerinin kendi içine dönmeye, duygularını bastırmadan yaşamaya ve birbirine tutunmaya ihtiyacı vardır; sofra telaşı ise bu kırılgan süreci bölerek yası görünmez bir koşturmacaya dönüştürür.
Unutmamak gerekir ki taziye, ev sahibinin maharetini göstereceği bir ağırlama değil, acılı ailenin yükünün hafifletileceği bir dayanışma vaktidir. Cenaze sahiplerinin "ne ikram edeceğim" endişesinden azade olması, yakınlarının ve dostlarının da bu hassasiyeti gözeterek onlara yalnızca vakit ve alan tanımasıyla mümkündür.
Yasın kendi tabii seyrinde yaşanmasına izin verildiğinde, hem gidenin ardından hayırla yâd edilen sade bir hatıra kalır hem de geride kalanların acısı kendi vakarıyla şifa bulmaya başlar.





