İstanbul’dan uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra 21 Mayıs 2026 Perşembe günü sabah saatlerinde Akşehir’e ulaştım. Kısa bir dinlenmeden sonra çok sevdiğim ve kitabını yazdığım Nasreddin Hoca Türbesi’ni ziyaret ettim. Türbede farklılık vardı. Etrafa baktım. Bir yavanlık, bir tenhalık vardı. Türbe kenarında bulunan ağaç yoktu. Çok üzüldüm. Yere çöktüm. Göz yaşlarımın akmasını engelleyemedim. Ağacın yeri taş döşenerek kapatılmış. Sanki orada hiç olmamış gibi..
Düşündüm. Artık türbede bülbüller ötmeyecekti. Çünkü yemişlerini çok sevdiği ağaç yok edilmişti. Rüzgârda tatlı sesler duyulmayacak. İnsana huzur veren gölgesi artık olmayacaktı. O çitlembik ağacı, Nasreddin Hoca Türbesi’ne ruh veriyordu.
İlgililerle konuştum. Nasreddin Hoca Mezarlığı yöneticileri “Ağacın yıkılırsa Türbeye zarar verebileceğini” belirten bir yazıyla Konya Büyük Şehir Belediyesi’ne başvurulduğunu söylediler. Belediye’de durumu Vakıflar İdaresine bildirdiğini Vakıflardan gelen kişiler ağacın kesilmesine karar vermişler. Bunun üzerine iki ay önce kesilip yok edilmiştir.” dediler.
30 Kasım 2022 tarihinde Nasreddin Hoca Türbesi’ndeki ağacın “Anıt Ağaç” olması gerektiğini belirten yazım ve gelen yorumlar şöyledir:
NASREDDİN HOCA TÜRBESİ AĞACI: ÇİTLEMBİK
Nasreddin Hoca Türbesi’nin Yanında Bulunan Çitlembik Ağacı Anıt Ağaç Niteliğindedir. Koruma Altına Alınmalıdır.
Nasreddin Hoca Türbesini süsleyen ağaçlardan biri halkın söyleyişi ile çitlembik ağacıdır. Çitlembik ağacının türbenin yanına hangi tarihte dikildiğini bilmiyoruz. Ancak Nasreddin Hoca merhumun Türbesi 16 Ağustos 1936’da bir yangın tehlikesi geçirmişti. Bu yangın sırasında yanındaki çitlembik ağacı da etkilenmiş ve yaralanmıştır. Aradan geçen uzun senelere rağmen ağaç bu yangının izlerini hala taşımaktadır.
Kısaca çitlembik ağacını tanıyalım:
Çitlembik (Celtis), yaklaşık 60-70 tür barındıran, her yıl yaprak döken bir ağaç cinsidir. Genellikle orta büyüklükte ağaçlardır, boyları 10-25 metre uzunluğundadır, nadiren 40 metre uzunluğa ulaşabilirler. Basit yaprakları yaklaşık 3–15 cm uzunluğunda, yumurta şeklinde, sivri uçlu ve kenarları tırtıklıdır.
Meyvesi sert çekirdekli-eriksi, 6–10 mm çapındadır ve birçok hayvan türü tarafından yenilebilir; kuru ama tatlı bir tada sahiptir.
Bazı türleri süs ağacı olarak yetiştirilmekte ve susuzluğa karşı dayanıklılığı için tercih edilmektedir.
İstanbul'da bu ağaca "çitlembik" denir. Ancak, Akdeniz ve Ege bölgelerinde "çitlembik" adı Pistacia terebinthus için kullanılır. Çukurova'da bu ağaca "dardağan" adı verilir. Hekimhan, Malatya ve Sivas dolaylarında bu ağaca "Dağın" adı verilmektedir.
Eskiden çocuklar bu meyvenin çekirdeklerini "Dağın atacağı" isimli dolmakalem kalınlığında 30 cm uzunluğunda bir borucuk ile hedeflere atarlardı.
Akşehir’de ise “Dığdığan” denilmektedir.
Türkiye'de çitlembik ağacının 30-35 arasında çeşidi bulunmaktadır. Genellikle Adi çitlembik (Celtis australis) olarak bilinen tip daha fazladır.
Güzel Bir Öneri:
Nasreddin Hoca Türbesi’nin yanında bulunan çitlembik ağacı da anıt ağacı niteliğindedir. Fakat bu ağaç toprağa yakın gövde kısmından yaralanmış olup, tedaviye ihtiyacı bulunmaktadır. Aynı şekilde bu ağaç da koruma altına alınmalı ve ağaç hakkında bilgilerin yer aldığı tanıtım levhası konulmalıdır.
Yazıya gelen yorumlar:
Cemal Tayfun Falay: Güzel tespit. Her yere bir öğretmen eli değmeli .... Umarım Belediyemizde Ziraatçı görevliler vardır. Bu yazıyı da dikkate alırlar umarım. Anıt ağaç olması da iyi fikir. Aklı evvel bir yönetici gelip kestirebilir de. Önlem almakta yarar var.
Fikret Bayam: Mehmet Koç hocam, biz bu ağacı haber yapmıştık... Adının "Dığdığan" olduğunu söylemişlerdi...
Ömer Ekmekçi: Bizim çocukluğumuzda sevdiğimiz sonbaharda topladığımız adına DIĞDIĞAN dediğimiz tatlı ve güzel meyvesi olurdu. Şimdilerde çok azaldığını görüyorum. Zamanla ilgilenilmese yok olacak.
Ayfer Gümüş: Ömer Ekmekçi Aynen dığdığan olarak biliyorum. Şeklini tam hatırlayamadım.
Ömer Ekmekçi: Ayfer Gümüş Küçük nohut gibi koyu kahverengi yuvarlak çekirdeği olan tatlı bir meyve. Kamışla çekirdeğini tu diye arkadaşlara atardık.
Mehmet Sürmeli: Dıdağan...Meyvesi İçindeki Çekirdek Kamıştan Üfürülürdü...Ömer Hocam Yazmış.
Ali Yıldırım: Mehmet Öğretmenime teşekkür ederim. 2019 yılında görmüştüm. Akşehir Tarım/ Ziraat Md.lüğünca yanmış görülen Çitlenbik ağacına (hiç değilse toprak) doldurulmadığını kınamıştım Bilimsel bilmiyorum. Ancak İstanbul'da yaralı/ hasta ağaçlara toprakla (ilaçlı) doldurulmaktadır. Çok ağaçın kurtarıldığını gözümle gördüm.
Şenol Gedikli: Şu an çitlembiklerin olma zamanı, yenilebilir, kuşlar çok sever, yemişleri kışa kadar dalında olur. Biz çıt çıt deriz, karatavuk ve sığırcıkların favori yemeğidir.
Şimdi rahmetli olan İldeniz Turan: Çitlembik ağacının kurumsu yémişi olur, döğerler, yağlı bir biçim olur. Çedene içiti, Çedene kahvesi de denir. Cezvede kaynatılır, fincana koyulur içilir. Çok güzel bir kokusu vardır. Aktarlarda bulabilirsiniz. Sütlü çedene daha içimlidir. Çok yararlıdır.
 |
 |
 |
