Ders çalışırsın, konuşur.
Birine mesaj atarsın, konuşur.
Gece başını yastığa koyarsın… yine konuşur.
Bazen eleştirir:
“Yetersizsin.”
Bazen korkutur:
“Ya başaramazsan?”
Bazen geçmişi getirir önüne:
“Keşke öyle yapmasaydın…”
Ve çoğu insan hayatı boyunca en büyük yanılgıyı fark etmeden yaşar:
Bu sesi kendisi sanır.
İşte sorun burada başlar.
Çünkü o ses sen değilsin.
Eğer o ses sen olsaydın,
onu fark edemezdin.
Dur.
Ve gerçekten düşün…
Şu an bu yazıyı okurken bile
zihninden geçen başka bir ses var.
Ama bir de o sesi fark eden bir yer var.
Sessiz.
Sakin.
Yorum yapmadan izleyen.
İşte sen oradasın.
Zihin konuşur.
Sen dinlersin.
Bir düşünceyi fark edebiliyorsan, o düşünce sen olamazsın.
Çünkü fark eden ile fark edilen aynı şey değildir.
Göz görür ama kendini görmez.
Nörobilim bize zihnin düşünce üreten otomatik bir sistem olduğunu söylerken, aynı zamanda bu düşünceleri izleyen ayrı bir farkındalık katmanının varlığını da gösterir.
Felsefe bunu özne ve nesne ayrımıyla açıklar: Gözlemleyen her zaman gözlemlenenden farklıdır.
Tasavvuf ise daha sade söyler: “Sen, zihninden geçenler değilsin; onlara şahit olansın.”
İşte bu yüzden, kafanın içindeki o ses ne kadar güçlü olursa olsun, seni tanımlamaz.
Çünkü sen, o sesin içinde kaybolan değil; onu fark edebilen yerdesin.
Zihnin bir günde kaç düşünce ürettiğini tam olarak sayamayız.
Ama şunu biliyoruz: Zihin durmaz. Sürekli üretir.
Üstelik bu düşüncelerin büyük bir kısmı yeni bile değildir;
dünün tekrarıdır.
Aynı korkular,
aynı endişeler,
aynı senaryolar…
Ve dikkat edersen, çoğu ya geçmiştedir
ya da henüz yaşanmamış bir gelecekte.
Çünkü zihin, hayatta kalmak için tasarlanmıştır;
mutlu olmak için değil.
Bu yüzden tehdit arar,
riski büyütür,
olumsuzu hatırlar.
Sana “gerçeği” değil,
seni koruduğunu sandığı ihtimalleri anlatır.
Ama işte tam burada bir şey değişir:
O düşüncelerin hepsini fark edebiliyorsan,
hiçbiri sen olamaz.
Ve hayatın kalitesi,
o sesi ne kadar susturduğunla değil,
onu ne kadar fark ettiğinle değişir.
Çünkü her düşünce gerçek değildir.
Her korku haklı değildir.
Her iç ses doğruyu söylemez.
Ama fark eden yan…
asla yalan söylemez.
İnsan en çok,
kafasının içindeki sesi susturmaya çalışırken yorulur.
Oysa mesele susturmak değildir.
Mesele, o sesle arana mesafe koyabilmektir.
Bir adım geri çekilmek…
Ve sadece dinlemek…
Yargılamadan.
Savaşmadan.
İnanmadan.
İşte o an bir şey değişir.
Ses hâlâ konuşur…
Ama artık seni yönetemez.
Çünkü sen artık şunu bilirsin:
“Ben kafamdaki ses değilim.
Ben, onu dinleyenim.”
Görüş ve eleştirileriniz benim için önemli:
