Ancak artık şu soruyu da sormalıyız: Birlikte yapacağımız işin parasını, sorumluluğunu ve sonucunu nasıl paylaşacağız?
Çünkü aynı masaya oturmakla ortaklık kurulmuş olmuyor. Güzel niyetlerle başlayan bir girişimin devam edebilmesi için açık kurallara, düzenli takibe ve adil bir iş bölümüne ihtiyacı var. İmeceyi bugünün ticaret hayatına taşıyacaksak, onun hesabını da tutmalıyız.
Önce neyi çözmek istediğimizi bilelim
“İşler iyi değil” sözü bir başlangıç olabilir; fakat çözüm geliştirmek için yeterli değildir. Satış mı azaldı, ürünün maliyeti mi yükseldi, tahsilat mı gecikti, yoksa çok çalışıldığı hâlde yeterince kazanç mı kalmıyor?
Aynı sokaktaki iki işletmenin sorunu bile farklı olabilir. Birinin müşteriye ulaşmaya, diğerinin stoklarını azaltmaya ihtiyacı vardır. İkisine aynı ortak projeyi önermek sonuç vermeyebilir.
Bu nedenle Akşehir’de ilk adım, büyük bir organizasyon kurmak yerine ortak bir ihtiyacı belirlemek olmalı. Benzer taşıma ihtiyacı bulunan işletmeler, tanıtım desteği arayan esnaflar veya aynı teknik eğitime ihtiyaç duyan ustalar kendi konuları etrafında bir araya gelebilir.
Birlikteliğin amacı baştan açık olmalı: Hangi sorunu, hangi yöntemle, ne kadar sürede çözmeyi deniyoruz?
Küçük başlayalım, sonucu görelim
Bütün şehri kapsayan büyük bir yapı kurmak kulağa etkileyici gelebilir. Fakat başlangıçta katılımcı sayısı arttıkça beklentileri, ödemeleri ve sorumlulukları yönetmek de zorlaşabilir.
Örneğin beş işletme, üç ay boyunca ortak ürün fotoğrafçılığı ve tanıtım hizmeti almayı deneyebilir. Bu sayı ve süre bir zorunluluk değildir; küçük ve sınırları belli bir başlangıç örneğidir.
Deneme sonunda yalnızca “Reklamımız güzel oldu” demekle yetinilmemeli. Kaç müşteri başvurdu? Kaçı alışveriş yaptı? Harcamanın ardından işletmeye ne kaldı? Katılımcılar hizmetten eşit ölçüde yararlanabildi mi?
Sonuç olumluysa çalışma genişletilebilir. Beklenen yarar oluşmadıysa yöntem değiştirilebilir veya uygulama bitirilebilir. Başarısız bir denemeyi sırf başlamış olduğu için sürdürmek, dayanışmanın gereği değildir.
Güveni yazılı kurallarla koruyalım
“Biz birbirimizi tanırız, aramızda sorun olmaz” düşüncesi anlaşılır. Ancak tanışıklık, herkesin aynı beklentiye sahip olduğunu göstermez.
Ortak çalışmaya başlamadan önce katkı payı, ödeme zamanı, yapılacak iş, hizmetin kapsamı ve ayrılma koşulları yazılmalı. Harcamaları kim onaylayacak? Hesabı kim takip edecek? Bir katılımcı ödeme yapmazsa ne olacak? Ortak tanıtımdan gelen talepler nasıl yönlendirilecek?
Bunları konuşmak güvensizlik değildir. Sonradan doğabilecek kırgınlıkları önlemenin yoludur.
Özellikle para toplanan bir çalışmada bütün katılımcılar gelir ve giderleri görebilmeli. Belgesiz harcama, açıklanamayan ödeme ve sürekli ertelenen hesap paylaşımı, en güçlü dostlukları bile yıpratabilir.
Adalet her zaman eşit ödeme değildir
Ortak hizmetten herkes aynı ölçüde yararlanmıyorsa, herkesten aynı katkıyı istemek tartışma yaratabilir.
Ortak taşıma hizmetini ayda iki kez kullanan işletmeyle her gün kullanan işletmenin ödemesi aynı mı olacak? Ortak tanıtımda daha fazla ürünü bulunan işletme daha çok mu katkı verecek? Kullanılmayan hizmetin bedeli nasıl karşılanacak?
Her çalışma için tek bir doğru cevap yoktur. Önemli olan, paylaşım yönteminin önceden belirlenmesi ve herkes tarafından anlaşılmasıdır.
Aynı şekilde işi takip eden kişinin emeği de görünür olmalı. Sürekli birkaç kişinin çalıştığı, diğerlerinin yalnızca sonuç beklediği bir düzen uzun süre devam etmez.
Ucuzluk hesabını eksik yapmayalım
Ortak alım veya ortak hizmet düşüncesi değerlendirilirken yalnızca indirim oranına bakmak yanıltıcı olabilir.
İhtiyaçtan fazla alınan mal depoda bekler. Taşıma, saklama, bozulma ve finansman yükü doğurabilir. Daha ucuz alınan ürün, zamanında kullanılamıyorsa beklenen tasarrufu sağlamayabilir.
Bu yüzden “Kaç lira indirim aldık?” sorusunun yanında “Toplamda ne ödedik, ne kadarını kullandık, ne kazandık?” soruları da sorulmalı.
Dayanışmanın başarısı, ortak harcamanın büyüklüğüyle ölçülmez. Katılımcının işini kolaylaştırması ve ekonomik durumuna katkı sağlamasıyla ölçülür.
Kurumlar kolaylaştırsın, katılımcılar sahiplensin
Akşehir’de meslek odaları ve ilgili kurumlar ihtiyaçların belirlenmesine, uygun hizmet sağlayıcıların bulunmasına ve sonuçların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Fakat her işi bir başkandan, belediyeden veya kamu kurumundan bekleyen bir anlayışla kalıcı ortaklık kurmak güçtür. Hizmetten yararlanacak işletmelerin de zaman ayırması, bilgi vermesi ve üstlendiği sorumluluğu yerine getirmesi gerekir.
Sürecin itibarı, katılımcılara aynı açıklıkta yaklaşılmasına bağlıdır. Yakınlıkların ve kişisel çekişmelerin işin önüne geçmesine izin verilmemeli.
Ayrıca her yeni fikir için yeni bir dernek, kooperatif veya şirket kurmakla işe başlamak zorunda değiliz. Önce yapılacak işin ihtiyacı, maliyeti ve devamlılığı anlaşılmalı; uygun yapı buna göre değerlendirilmelidir.
Akşehir için somut bir başlangıç
Yapılabilecek ilk çalışma oldukça sade olabilir: Gönüllü birkaç işletme ortak bir ihtiyacını belirler, mevcut maliyetini kaydeder, alternatif teklifleri karşılaştırır ve süreli bir deneme başlatır. Bir sorumlu belirlenir, harcamalar paylaşılır ve sonuç önceden kararlaştırılan tarihte değerlendirilir.
Kamuoyuna da yalnızca toplantı fotoğrafı sunulmaz. Ticari sırlar korunarak neyin denendiği, hangi yararın sağlandığı ve hangi sorunun çözülemediği anlatılır.
Akşehir’in kalkınmasında imecenin bir yeri olabilir. Bunun için iyi niyetimizi uygulanabilir işlere dönüştürmemiz gerekiyor.
İmeceyi yaşatmak istiyorsak, herkesin katkısını bildiği, hesabını görebildiği ve sonucunu değerlendirebildiği ortak işler kuralım. Böyle bir başarı, yeni birliktelikler için en güçlü davet olacaktır.
