Yönetmelikte öne çıkan temel başlıklar şunlar:
1. Tarımsal Amaçlı Yapılar ve Kapsamı
Tarım arazileri üzerinde, tarımsal üretimi desteklemek amacıyla kurulabilecek yapılar şöyle tanımlandı:
Kapsam: Seralar, hayvancılık tesisleri, mandıralar, depolar, un değirmenleri, bağ evleri ve tarımsal Ar-Ge tesisleri bu kapsama girdi.
Güneş Enerjisi: Tarımsal yapıların çatılarındaki GES'ler ile sulama amaçlı GES'ler de "tarımsal amaçlı yapı" olarak kabul edildi.
Kolaylık: Bu yapılar için "tarımsal arazi kullanım bütünlüğü" şartı aranmayacak.
2. Arazi Sınıflandırması ve Etüt Çalışmaları
Sınıflandırma: Tarım arazileri; mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi ve marjinal tarım arazisi olarak standartlara göre sınıflandırılacak.
Sınıf Değişikliği Yasağı: Dikili tarım arazisi vasfı kazanan yerlerin sınıfı, ağaçların ekonomik ömrü tamamlanmadan mücbir sebepler dışında 5 yıl boyunca değiştirilemeyecek.
TAD Portal: Tüm izinlendirme, etüt ve arşivleme işlemleri merkezi bir otomasyon sistemi olan TAD Portal üzerinden yürütülecek.
3. Tarım Dışı Kullanım ve Alternatif Alan Şartı
İzin Şartları: Savunma, doğal afet sonrası yerleşim, madencilik veya kamu yararı kararı alınmış yatırımlar için, alternatif alan bulunmaması ve Toprak Koruma Kurulu'nun uygun görüşü şartıyla izin verilebilecek.
Büyük Ovalar: Büyük ova koruma alanlarında tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz; tek istisna tarımsal yapılar ve ortak kamu yararı kararı alınmış faaliyetler olacak.
GES Sınırlaması: Güneş enerjisi santralleri yalnızca kuru marjinal tarım arazileri üzerine kurulabilecek.
4. Denetim ve Ağır Yaptırımlar
İzinsiz yapılar ve projeye aykırı kullanımlar için sert önlemler getirildi:
Yıkım ve Para Cezası: İzinsiz başlanan yapılar durdurulur ve idari para cezası uygulanacak. Bir ay içinde izin alınmazsa yapının 2 ay içinde yıkılması istenecek. Yıkılmaması durumunda para cezası 3 katına çıkarılabilecek.
Tapu Şerhi: Aykırılık tespit edilen taşınmazların tapu kütüğüne "5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır" şerhi işlenecek.
Hisseli Satış Yasağı: Tarım arazilerini tescili mümkün olmayan fiili hisseler oluşturarak (hobi bahçesi vb. yöntemlerle) bütünlüğünü bozanlar hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak.
5. Toprak Koruma Kurulu
Her ilde valinin başkanlığında; üniversite, sivil toplum kuruluşu ve ilgili kamu kurum temsilcilerinden oluşan en az 9 üyeli bir kurul oluşturulacak. Bu kurul, arazi kullanım taleplerini değerlendirerek karara bağlayacak. Yönetmelik yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdi ve hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütecek.
