Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Hayvancılık İşletmelerinin Sınıflandırılmasına İlişkin Yönetmelik, 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, Bakanlık veri tabanına kayıtlı sığır, manda, koyun ve/veya keçi bulunduran hayvancılık işletmelerinin fiziki altyapı ve biyogüvenlik şartlarına göre sınıflandırılmasını öngörüyor.
Hayvancılık işletmeleri beş sınıfa ayrılacak
Yönetmeliğe göre işletmeler, il ve ilçe tarım müdürlüklerince yerinde incelenerek A, B, C, D ve E sınıflarından birine dâhil edilecek. Belirlenen sınıf, Tarım ve Orman Bakanlığının veri tabanına kaydedilecek ve işletmeye ait Bakanlık belgelerinde yer alacak.
İşletmenin sınıflandırmaya esas fiziki altyapısında veya biyogüvenlik koşullarında değişiklik olması durumunda, işletme sahibi ya da işletmecisinin başvurusu üzerine yeniden inceleme yapılabilecek.
D sınıfı için temel şartlar neler?
D sınıfına girebilmek için hayvancılık faaliyetinin belirli sınırları bulunan, bağımsız bir bölümde yürütülmesi gerekiyor. Yönetmelikte ayrıca şu şartlar sıralanıyor:
- Hayvan bakımında kullanılan ekipmanların düzenli olarak dezenfekte edilmesi,
- Alet ve ekipmanların başka işletmelerle paylaşılmaması,
- Yem depolama alanının bulunması,
- Temizlenebilir nitelikte yemlik ve sulukların kullanılması,
- Hayvanların bulunduğu alana girişlerde ayakkabı dezenfeksiyonunun sağlanması,
- Hayvan refahını destekleyecek asgari havalandırma imkânının bulunması.
Su deposu bulunan işletmelerde depoların temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir nitelikte olması da şartlar arasında yer alıyor. Koyun ve keçi yetiştirilen işletmelerde ayrıca koç/teke ve kuzu/oğlak bölümleri bulunması gerekiyor.
D sınıfının asgari şartlarını karşılayamayan işletmeler E sınıfına alınacak.
C sınıfında çit, kantar ve hayvan güvenliği şartı
C sınıfına girecek işletmelerin, D sınıfında aranan şartlara ek olarak daha kapsamlı fiziki altyapıya sahip olması gerekecek.
İşletme sınırlarının hayvan girişini engelleyecek şekilde çit, tel örgü veya benzeri malzemelerle çevrilmesi; otomatik suluk, canlı hayvan kantarı ve sabit ya da hareketli rampa bulundurulması isteniyor.
Sığır ve manda yetiştirilen işletmelerde hayvanların güvenli biçimde sabitlenmesini sağlayan zapturapt ünitesi de bulunacak. Hayvansal atıklar dâhil tüm atıkların ilgili mevzuata uygun şekilde toplanması ve yönetilmesi gerekecek. Ayrıca veteriner sağlık ürünleri için uygun bir dolap ile kemirgenlerle mücadele düzenekleri aranacak.
B sınıfında hastalık kontrolü ve karantina öne çıkıyor
B sınıfı işletmelerin, C sınıfındaki şartları da karşılaması gerekiyor. Bunlara ek olarak işletmenin Bakanlıkça belirlenen hastalıklardan ari olduğunu gösteren sağlık sertifikasına sahip olması şartı getiriliyor.
B sınıfı işletmelerde biyogüvenlik kurallarının yazılı olarak bulundurulması, işletmeye giren araç ve ziyaretçilerin kayıt altına alınması ve kontrolsüz giriş çıkışların önlenmesi gerekiyor.
Araçların temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi için uygun sistemler oluşturulacak. Hayvanların bulunduğu alanlara girişlerde el ve ayak dezenfeksiyonu ile koruyucu kıyafet uygulamaları sağlanacak.
İşletmeye yeni katılan hayvanlar için diğer hayvanlardan ayrı, hastalık bulaşmasını önleyecek bir karantina alanı bulunması da zorunlu olacak. Bunun yanında jeneratör veya alternatif güç kaynağı, doğumhane ve yetiştirme türüne uygun gezinme ve dinlenme alanları gibi şartlar aranacak.
Sütü piyasaya arz eden işletmelerde süt soğutma tankı ve sağım sistemi bulunması; hasta veya karantinadaki hayvanlar için ayrı bir sağım sistemi oluşturulması öngörülüyor.
Koyun ve keçi işletmelerinde ise ayak banyosu, kırkım odası ve antiparaziter uygulama ünitesi bulunması gerekecek. Meradan yararlanan işletmelerde sürüye özel tahsis edilmiş meralar kullanılacak ve göçer hayvancılık yapılmayacak.
A sınıfı işletmelerde veteriner hekim ve dijital sürü yönetimi
Yönetmelikteki en kapsamlı koşullar A sınıfı işletmeler için belirlendi. Bu sınıfa girecek işletmelerin, B sınıfında aranan bütün şartları karşılamasının yanı sıra ek yükümlülükleri de yerine getirmesi gerekecek.
A sınıfı işletmelerde veteriner hekim çalıştırılması ve hayvan sağlığı kapsamındaki işlemlerin işletmede görevli veteriner hekim veya onun sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülmesi şartı aranacak. İşletmenin veteriner tıbbi ürün temin izninin bulunması da gerekecek.
Ayrıca işletmenin bütün bölümleri için biyogüvenlik prosedürleri hazırlanacak; giriş ve çıkışlarda araçlar için dezenfeksiyon tüneli, ziyaretçiler için dezenfeksiyon kabini bulunacak.
Atık yönetim planı, vektörle mücadele planı ve acil durum planı oluşturulması da zorunlu olacak. Sağım hijyeni, hayvanların itlaf ve imha işlemleri ile işletmeye farklı amaçlarla giriş yapan araç ve kişilerin hareketlerine ilişkin prosedürler yazılı olarak belirlenecek.
A sınıfı işletmelerde ayrıca işletmenin yerleşim haritası ve hayvanların kimlik, sağlık, üreme, besleme ve verim bilgilerinin takip edilmesini sağlayan bilgisayar destekli bir sürü yönetim sistemi bulunacak.
Denetimlerde eksikliklere 30 gün süre verilecek
İl ve ilçe tarım müdürlükleri, gerekli gördükleri durumlarda işletmeleri fiziki altyapı ve biyogüvenlik şartları açısından denetleyebilecek. Denetim sonucunda işletmenin sınıfının değişmesi gerektiği belirlenirse yeniden sınıflandırma yapılacak.
Mevcut sınıfına göre eksiklikleri tespit edilen işletmeler için tutanak düzenlenecek ve eksikliklerin giderilmesi amacıyla 30 gün süre verilecek. Bu süre içerisinde eksikliklerini gidermeyen işletmeler, şartlarını karşılayabildikleri en yüksek sınıfa dâhil edilecek ve Bakanlık veri tabanındaki kayıtları güncellenecek.
Mevcut işletmelere bir yıllık süre
Yönetmeliğin geçiş hükmüne göre, yayımlandığı tarihte Bakanlık veri tabanına kayıtlı ve faal olan işletmeler, 14 Ekim 2027'ye kadar bir yıl içinde sınıflandırılacak.
Daha önce kurulmuş ve Bakanlık veri tabanına kayıtlı olduğu hâlde faaliyetlerine ara vermiş veya faaliyetlerini sonlandırmış işletmeler ise yeniden faaliyete başladıklarında sınıflandırılacak.
14 Ekim 2026 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmeliğin uygulanmasından Tarım ve Orman Bakanlığı sorumlu olacak.
