Arama kurtarma ve ilk yardım eğitimlerinde öğretilen en temel kurallardan biri yalnızca üç harften oluşur: ABC. Belki de birçok insanın daha önce duyduğu ama anlamını tam olarak bilmediği bu üç harf, acil durumlarda hayat ile ölüm arasındaki ince çizgiyi belirleyebilir.
A (Airway) – Hava Yolu İlk olarak kişinin hava yolunun açık olup olmadığı kontrol edilir. Dilin geriye kaçması veya yabancı bir cismin hava yolunu tıkaması, nefes almayı tamamen engelleyebilir. Nefes alamayan bir insan için saniyeler bile hayati önem taşır.
B (Breathing) – Solunum
Hava yolu açıksa ikinci adım, kişinin nefes alıp almadığını değerlendirmektir. Normal solunumun varlığı kontrol edilir. Çünkü nefes almayan bir kişiye yapılacak müdahale ile normal şekilde nefes alan bir kişiye yapılacak müdahale aynı değildir.
C (Circulation) – Dolaşım ve Hayati Kanamalar
Son aşamada dolaşım değerlendirilir. Kalbin çalışıp çalışmadığı ve hayati kanama olup olmadığı kontrol edilir. Özellikle şiddetli kanamalar, dakikalar içinde yaşamı tehdit edebilir. Bu nedenle kanamanın kontrol altına alınması büyük önem taşır.
İşte bu yüzden profesyonel ekipler olay yerine ulaştıklarında ilk olarak ABC değerlendirmesini yaparlar. Çünkü kırık bir kol ya da burkulmuş bir ayak çoğu zaman bekleyebilir; ancak nefes alamayan veya hayati kanaması bulunan bir insan bekleyemez.
Toplum olarak en sık yaptığımız hatalardan biri ise yaralıyı hemen ayağa kaldırmaya veya bulunduğu yerden taşımaya çalışmaktır. Oysa omurga yaralanmalarında bilinçsizce yapılan bir hareket, telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir. Aynı şekilde bilinci kapalı bir kişiye su içirmeye çalışmak da ciddi riskler doğurur.
Bir diğer önemli konu ise olay yeri güvenliğidir. Yardım etmek isterken önce kendi güvenliğimizi sağlamalıyız. Çünkü ikinci bir kazazede olmak, kurtarma çalışmalarını kolaylaştırmaz; aksine daha da zorlaştırır. Profesyonellerin ilk baktığı şey yaralı değil, olay yerinin güvenli olup olmadığıdır.
Böyle durumlarda yapılacak en doğru davranışlardan biri de vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramak ve doğru bilgileri eksiksiz aktarmaktır. Profesyonel ekipler olay yerine ulaşıncaya kadar yapılacak bilinçli bir ilk yardım, bazen bir insanın yeniden hayata tutunmasını sağlayabilir.
İlk yardım; doktor olmak değildir, sağlık çalışanı olmak da değildir. İlk yardım, doğru zamanda doğru müdahaleyi yapabilmektir. Bunun yolu ise eğitimden geçer. Her vatandaşın temel ilk yardım bilgisine sahip olması, afetlere ve acil durumlara karşı toplum olarak en büyük gücümüzdür.
Unutmayalım ki afetler, kazalar ve acil durumlar kapımızı çalmadan gelir. O gün geldiğinde, belki de bir insanın hayata yeniden tutunmasını sağlayacak şey; ezberlediğimiz onlarca bilgi değil, doğru sırayla uyguladığımız sadece üç harf olacaktır.
Hayat bazen gerçekten üç harfte saklıdır: ABC. Bilgi, yalnızca insanı donatmaz; gerektiğinde bir hayatı kurtarır.