Mesela güzel bir bahçeli ev düşünün. Daha ev ortada yokken bahçesine ağaçlar dikersiniz. Verandaya iki sandalye, ortaya bir semaver koyarsınız. Sabah kuş sesleriyle uyanırsınız. Akşamüstü çayınızı alıp bahçeye çıkarsınız. Hatta komşunuz bile hayalinizde son derece efendidir.
Çünkü hayal dünyasında her şey sizin kontrolünüzdedir.
Evin çatısı akmaz, kombisi bozulmaz, bahçenin çimleri para istemez. Emlak vergisi yoktur. Elektrik faturası gelmez. “Usta yarın gelir” diye üç hafta beklemezsiniz. Kısacası hayalinizdeki ev size sadece mutluluk verir; gerçek ev ise mutluluğun yanında bir miktar da masraf gönderir.
İşte insanın tuhaflığı burada başlıyor.
Bir şeyi istemekle ona sahip olmak arasında büyük bir fark var. İsterken zihnimiz o şeyin yalnızca güzel taraflarını görür. Sahip olduğumuzda ise hayat, eksik kalan bütün ayrıntıları masanın üzerine koyar.
Yeni araba alınca ilk gün direksiyonun başında mutluluktan uçarsınız. Birkaç ay sonra bakım zamanı gelir. Lastik, sigorta, vergi, yakıt derken o romantik otomobil bir anda muhasebe fişine dönüşür.
Yeni telefon alırsınız. İlk gün ekranını silmekten parmak iziniz kalmaz. Birkaç ay sonra yeni modeli çıkar ve sizin telefon birden “eski” oluverir.
Belki de mesele sahip olmak değil, sahip olma ihtimalidir.
Çünkü hayal ederken her şey mümkündür. Gerçekleştiğinde ise imkânların yanına sınırlar, sorumluluklar ve bedeller eklenir.
Stoacılar yüzyıllar önce insanın elindekine değil, ona yüklediği anlama dikkat çekiyordu. Budist düşünce arzunun insanı bağlayabileceğini söylüyordu. Modern insan ise bütün bunları gayet güzel anlayıp yine de internetten bahçeli ev ilanlarına bakmaya devam ediyor.
Çünkü insan insandır.
Belki de mutluluğun küçük bir sırrı şudur:
Bazı şeyleri gerçekten sahip olmadan da sevebilmek.
Çünkü hayalin anahtarı cebinizdedir; gerçeğin anahtarı ise yanında bir de fatura dosyası taşır.