Hukuki Dayanak ve Sistematik Değişim
UYAP e-Satış sistemi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 111/b ve devamı maddeleri ile satışların elektronik ortamda yapılmasına imkân tanıyan düzenlemelere dayanmaktadır. Bu düzenlemelerle birlikte, taşınır ve taşınmaz malların satışında fiziki ihale usulü büyük ölçüde terk edilmiş; açık artırma süreci UYAP üzerinden yürütülmeye başlanmıştır.
Kanun koyucunun bu tercihi, icra hukukunun temel ilkelerinden olan alacaklının alacağına en kısa sürede kavuşması ve borçlunun malının gerçek değerinde satılması hedefleriyle doğrudan ilişkilidir.
Şeffaflık İlkesi ve Hukuki Güvence
Elektronik satış sistemi, ihaleye katılımı coğrafi sınırların ötesine taşıyarak rekabeti artırmakta, bu sayede satış bedellerinin muhammen bedelin altında kalması riskini azaltmaktadır. Tüm tekliflerin sistem üzerinden kayıt altına alınması, ihale sürecinin sonradan denetlenebilmesini mümkün kılmakta ve hukuki güvenliği güçlendirmektedir.
Özellikle uygulamada sıkça karşılaşılan, fiziki ihalelerde katılımcıların caydırılması veya ihalenin belirli kişiler lehine yönlendirilmesi gibi sorunlar, e-Satış sistemiyle önemli ölçüde bertaraf edilmiştir. Bu yönüyle sistem, ihalenin aleniyeti ve dürüstlük ilkesi açısından kayda değer bir ilerleme sağlamaktadır.
Teminat, Teklif ve Süreç Yönetimi
UYAP e-Satış’ta ihaleye katılabilmek için belirlenen teminat bedelinin elektronik ortamda yatırılması zorunludur. Açık artırma süresi boyunca verilen teklifler anlık olarak izlenebilmekte; sürenin sona ermesiyle en yüksek teklifi veren kişi ihaleyi kazanmaktadır.
Bu süreç, icra veya satış müdürlüğünün gözetim ve denetimi altında yürütülmek alıcılar te olup, ihalenin feshi, şikâyet ve itiraz gibi hukuki yollar İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde aynen korunmaktadır. Dolayısıyla elektronik ortamda yapılan satışlar, hukuki korumadan yoksun değildir.
Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar
Her ne kadar sistem yapısal olarak güçlü olsa da, uygulamada bazı sorunlarla karşılaşılmaktadır. Özellikle taşınmazların yerinde görülmeden satın alınması ve sistemsel sıkıntılar risk doğurabilmektedir. Bu nedenle bilirkişi raporlarının, imar durumunun ve tapu kayıtlarının dikkatle incelenmesi büyük önem taşımaktadır.
Ayrıca dijital okuryazarlığı sınırlı olan kişilerin sisteme erişimde zorlanabildiği de göz ardı edilmemelidir. Bu durum, hak arama özgürlüğü bağlamında uygulamanın destekleyici bilgilendirme mekanizmalarıyla güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
UYAP e-Satış sistemi, icra hukukunda daha şeffaf, denetlenebilir ve rekabetçi bir satış süreci oluşturma potansiyeline sahiptir. Mevzuatla uyumlu şekilde işletildiği sürece, hem alacaklı hem borçlu bakımından daha adil sonuçlar doğuracağı açıktır.
Ancak sistemin tek başına yeterli olduğu söylenemez. Uygulamanın etkinliği, icra dairelerinin titizliği ve tarafların hukuki bilinç düzeyiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle UYAP e-Satış, icra hukukunda dijitalleşmenin önemli bir adımı olmakla birlikte, sürekli denetim ve geliştirme gerektiren dinamik bir yapıdır. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere sağlıklı günler dilerim.