Yeni Parti Akşehir İlçe Başkanı Sevim Uzun, Akşehir ve Sultandağı arasında yoğun olarak yetiştirilen ve bazı bölgelerde “Birton”, bazı bölgelerde ise “mürdüm eriği” olarak bilinen erik çeşidinin üreticilerinin yaşadığı sorunlara ilişkin basın açıklaması yaptı.
Bölgede binlerce çiftçinin geçim kaynağı olan üründe bu yıl yaklaşık 30 bin ton rekolte beklendiğini belirten Uzun, erik alım fiyatlarının 6 TL'ye kadar düşmesinin üreticiyi zor durumda bıraktığını ifade etti.
“Geçen yıl 35-40 TL'ydi, bugün 6 TL”
Geçtiğimiz yıl Türkiye genelinde yaşanan zirai don nedeniyle birçok meyve türünde ciddi üretim kayıpları meydana geldiğini hatırlatan Uzun, söz konusu erik çeşidinin ise olumsuz koşullara rağmen verimini büyük ölçüde koruduğunu ve geçen yıl 35-40 TL arasında alıcı bulduğunu söyledi.
Bu yıl ise fiyatın 6 TL'ye kadar gerilediğine dikkat çeken Uzun, açıklamasında şu soruyu yöneltti:
“6 TL'ye satılan bir kilo erikten çiftçiye kalan 1 TL, hangi masrafı karşılayacak? Mazotu mu, gübreyi mi, ilacı mı, budamayı mı, sulamayı mı, yoksa çiftçinin yıllarca verdiği emeği mi?”
Üreticinin maliyetlerini sıraladı
Uzun, erik üreticisinin karşı karşıya kaldığı maliyetlere ilişkin de rakamlar paylaştı. Açıklamasına göre erik fiyatının yaklaşık 4 TL'lik bölümü toplama işçiliğine giderken üreticiye kilogram başına yaklaşık 1 TL kalıyor.
Mazotun litresinin 92 TL, bir çuval DAP gübresinin yaklaşık 2 bin TL ve budama işçisinin günlük yevmiyesinin 2 bin 500 TL olduğunu belirten Uzun, bir meyve sezonunda ağaçların yaklaşık 5 kez ilaçlandığını kaydetti.
Bir işçinin ağacın durumuna göre günde ortalama 300 kilogram erik toplayabildiğini ifade eden Uzun, mevcut alım fiyatının üretim maliyetlerini karşılamaktan uzak olduğunu savundu.
“İhracattan elde edilen değer çiftçiye de yansıtılmalı”
Ürünün önemli bölümünün yurt dışına, özellikle Irak'a ihraç edildiğini belirten Uzun, açıklamasında Türkiye'nin Irak'a gerçekleştirdiği erik ihracatına ilişkin verilere de yer verdi.
Uzun'un paylaştığı verilere göre Türkiye, 2024 yılında Irak'a yaklaşık 19,9 milyon kilogram taze erik ihraç ederken söz konusu ihracatın toplam değeri yaklaşık 20,7 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bunun kilogram başına ortalama yaklaşık 1,04 dolarlık ihracat değerine karşılık geldiğini ifade eden Uzun, ihracattan elde edilen değerin üreticiye yeterince yansımadığını savundu.
“Gelecek yıl bu eriği kim üretecek?”
Üreticinin para kazanamaması halinde önümüzdeki yıllarda bahçelerin sökülmesi ve üretimin azalması tehlikesiyle karşı karşıya kalınabileceğini dile getiren Uzun, şöyle devam etti:
“Çiftçi üretemezse ne olacak? Bahçeler sökülürse ne olacak? Üretici para kazanamazsa gelecek yıl bu 30 bin ton eriği kim üretecek?”
Uzun, üreticinin tüccar ve aracıların belirlediği fiyatlara mahkûm edilmemesi gerektiğini belirterek, çiftçinin emeğinin karşılığını alabileceği bir fiyat politikasına ihtiyaç olduğunu söyledi.
“Mesele sadece erik değil”
Açıklamasının sonunda tarımsal üretimin sürdürülebilirliğine dikkat çeken Yeni Parti Akşehir İlçe Başkanı Sevim Uzun, şu ifadeleri kullandı:
“Çiftçinin alın teri, aracının insafına bırakılamaz. Üretici emeğinin karşılığını almalı, ihracattan elde edilen değer çiftçiye de yansıtılmalıdır. Çünkü mesele sadece erik değildir. Mesele, bu ülkede üretmenin hâlâ mümkün olup olmadığıdır.”
Uzun, açıklamasını “Bugün 6 TL'ye alınan erik üzerinden bütün Türkiye'ye soruyoruz: Çiftçi bu maliyetlerle nasıl üretecek?” sözleriyle tamamladı.